Een ‘onherkenbare’ graansilo, reuzentoiletten en een fabriek als een kathedraal

Graansilo (Duitsland, Holzminden) [Foto Hans Kateman, ca-2017].jpg

Vermomde graansilo in Holzminden

Hans Kateman heeft al eerder interessant materiaal aangeleverd van folly-eske architectuur die hij her en der in Europa heeft gezien. Deze keer heeft hij de graansilo van de firma Rudolph Leopold Rieke in Holzminden, Duitsland, aan de oever van de Weser (Wallstrasse) ontdekt. Holzminden ligt ten zuiden van Hannover, in de deelstaat Nedersaksen. De silo is het grootste gebouw in het stadje. Het werd tussen 1939 en 1941 opgericht en gepromoot door de Nazi’s voor de voedselvoorziening van het ‘Tausendjährige Reich’. Vanwege de oorlog werd de enorme bouwmassa vermomd als een uit de kluiten gewassen woonkazerne, met ramen en echte dakpannen. Blijkbaar zijn de geallieerden er ingestonken, of was het toch niet zo’n interessant doelwit, want de Getreidesilo staat er nog steeds. Gaat het zien.

Overigens is er meer architectuur uit de tijd van de twee wereldoorlogen met een toch wel merkwaardig aanzien. Wat dacht u bijvoorbeeld van de reuzentoiletten die ooit onderdeel waren van het Talbothuis te Poperinge in België. In dit huis vonden soldaten enige rust, weg van de verschrikking van de loopgravenoorlog. Het ontwerp was van een Engelse architect, en zo kwam het dat de maten in ‘feet’ (1 voet = 30 cm) werden weergegeven en de Belgische uitvoerders de voeten voor meters aanzagen en de toiletten  3 keer te groot uitpakten. En er zijn vast en zeker nog meer voorbeelden te vinden in deze trant.

Filature Levavasseur (Frankrijk, Fontaine Guerard).jpg

Filature Levavasseur, fabriek als kathedraal

Anderzijds is de graansilo in Holzminde een voorbeeld van meer bijzondere industriële architectuur. Op vakantie in Normandië twee jaar geleden werden we als het ware betoverd door het industriële complex van Fontaine Guérard in Pont-Saint-Pierre. Hier, in een idyllisch landschap – een groene vallei uitgesleten door het riviertje de Andelle – , waar je geen fabriek zou verwachten, bevindt zich de kolossale Filature Levavasseur. Het is een oude wolspinnerij, die terecht wordt omschreven als een ‘cathédrale industriëlle’, geheel getooid in de neogotische stijl. De fabriek werd gebouwd door Charles Levavaseur in 1857, wellicht geïnspireerd op de ruïnes van de nabij gelegen cisterciënzer abdij uit de twaalfde eeuw. Het gebouw had een rechthoekig grondplan – 96 meter lang en 36 meter breed – en het was voorzien van vier als hoektorens vermomde schoorstenen die 38 meter hoog toornden. Er zouden zo’n 300 arbeiders hebben gewerkt. Tegenwoordig resteren enkel de wanden en de torens van het complex. Zo is de fabriek in navolging van het middeleeuwse voorbeeld vervallen tot een ruïne, maar de imposante restanten worden met zorg geconserveerd.

Chocoladefabriek Rosmeulen (Belgie, Nerem).jpg

Art Nouveau chocoladefabriek

Een bekend Nederlands voorbeeld van opmerkelijke industriële architectuur is de in exotische, Moorse stijl uitgevoerde voormalige sigarettenfabriek Palazzo in Naarden aan de Comeniuslaan 10, gebouwd in 1915-1916 naar een ontwerp van de Amsterdamse architect J.P.W. Breling. In Joure is de Metaalwaren-fabriek v/h Keverling, uitgedost in chaletstijl, bewaard gebleven. In Nerem, in België, staat de oude chocoladefabriek Rosmeulen, voorzien van fraaie Art Nouveau architectuur en in Henegouwen bevindt zich het grootse industriële mijnbouwcomplex van Le Grand Hornu, gehuld in neoclassicistische stijl. En zo zijn er nog talloze voorbeelden te noemen van industriële bouwkunst in Nederland en België of in de oude Oostbloklanden en nog meer buiten Europa, die op een of andere wijze voor het predicaat ‘folly’ in aanmerking komen.

Bronnen / literatuur

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *