Een niet meer bestaand rustiek prieel in de Overtuin Bisdom van Vliet

Auteur: Jan Holwerda
Foto’s : collectie Jan Holwerda

Het rustieke prieel in de oostelijke bosrand van Overtuin Bisdom van Vliet [collectie Historische Vereniging Haastrecht]

Het rustieke prieel in de oostelijke bosrand van Overtuin Bisdom van Vliet (collectie Historische Vereniging Haastrecht)

In de oostelijke bosrand van de overtuin van Bisdom van Vliet te Haastrecht, grenzend aan de weide achter de voormalige Paulina’s Hoeve (nu de wijk Agterpoort), stond een rustiek prieel. Een oude foto brengt het prieel prachtig in beeld: een bouwwerk met stenen voet, een houten opbouw (deels ruwhout) en daken met leistenen dakdekking (1). Het open prieel maakt een (Zuid-)Duitse indruk, er in bevindt zich meubilair en tegen de achterwand hangen geschoten reewildkoppen met gewei.

In het archief van Museum Bisdom van Vliet ligt een kasboekje met de registratie van uitgaven voor de stal, de jagt en den tuin over de periode 1882-1906 (2). In dit boekje komt de naam Blass & Groenewegen uit De Bilt voor.
Een zusterbedrijf was de firma Groenewegen en Zoon, eveneens uit De Bilt (3). De laatste firma kon niet alleen lava-grotstenen en complete al dan niet kunstmatige rotspartijen en grotten e.d. leveren (als agent voor Blaton-Aubert uit Brussel), maar adverteerde net na 1900 ook met tuin-, park- en landhuisjes in rustieke stijl (4).
Leverantie gebeurde in samenwerking met Instituut Voigt uit Thüringen die dergelijke bouwsels in Duitsland samenstelde, naar de klant verscheepte en op locatie opbouwde.

Op betreffende pagina’s in de Algemeene naam- en prijslijst van 1902 valt te lezen dat de firma Groenewegen & Zoon, Afdeling Tuinarchitectuur, tuin-, park- en landhuisjes van natuurhout samengesteld aan haar sortiment heeft toegevoegd.
Uitgevoerd in ruw eiken- of berkenhout verkrijgt men een schilderachtig geheel. Voor den onderbouw wordt gewerkt met zooveel mogelijk grillige en merkwaardige houtvormen; voor de romp met uitgezochte sterke ruwe stammen, van eiken of berken, met schilderachtige afwijkingen (5).

De ‘werkplaats’ van Instituut Voigt [collectie Jan Holwerda]

De ‘werkplaats’ van Instituut Voigt

Rustiek houten brug - Instituut Voigt [collectie Jan Holwerda]

Rustiek houten brug van Instituut Voigt

Uitvoering vindt plaats door personeel van het Instituut Voigt en de prijzen zijn exclusief fundament en transport vanuit Thüringen.
Een vijftal foto’s in betreffende Algemeene naam- en prijslijst geeft een goede indruk van de ‘werkplaats’ van Instituut Voigt en van verschillende bouwsels.

Open park-huis - Instituut Voigt [collectie Jan Holwerda]

Open park-huis van Instituut Voigt

Klein jachtslot - Instituut Voigt [collectie Jan Holwerda]

Klein jachtslot van Instituut Voigt

De foto van een van de parkhuisjes heeft een gelijkenis die dusdanig groot is dat het waarschijnlijk is dat Paulina Maria Bisdom van Vliet (1840-1923) het prieel via de firma Groenewegen en Zoon of de firma Blass & Groenewegen zal hebben aangekocht en zal hebben laten plaatsen (6). De connectie die door het kasboekje naar voren komt ondersteunt dit. Een andere optie is dat de foto de inspiratiebron voor de dorpstimmerman is geweest.

Rustiek prieel uit Algemeene naam- en prijslijst 1902 (Groenewegen en Zoon, De Bilt) [collectie Jan Holwerda]

Het rustieke prieel in de Algemeene naam- en prijslijst uit 1902 van Groenewegen & Zoon, De Bilt

Noten:

  1. Qua foto en verdeling personen enigszins vergelijkbaar met de foto uit 1897 van het rustieke prieel op Vegtlust (Loenen), zie Wim Meulenkamp, Theekoepels en tuinhuizen in de Vechtstreek. Overvloed en welbehagen, Weesp 1995, p. 76. Met dank aan Wim Meulenkamp.
  2. Stichting Bisdom van Vliet, Kasboekje met de registratie van uitgaven voor de stal, de jagt en den tuin [1882- 1906].
  3. Frans Nas, Boomkweker en handelsman: Johannes Barend Groenewegen, De Biltse Grift 4, 1995, nr. 3, p. 6- 17.
  4. Groenewegen & Zoon De Bilt, bij Utrecht. Algemeene naam- en prijslijst. No. 127 – 43/44e jaargang. Najaar 1902 Voorjaar 1903, De Bilt 1902, p. 76-80.
  5. Groenewegen & Zoon 1902, p. 76.
  6. Groenewegen & Zoon 1902, p. 78.

Foto’s:


Meer informatie:


<==Inhoud PorteFolly 42