Open Monumentendag Vlaanderen: een buitengewoon bezoek aan Jachthuis Misonne te Oud-Turnhout ‘en petit comité’

Dit jaar, op 10 september 2017, kozen we niet voor de Open Monumentendag(en) in Nederland, maar voor de Vlaamse versie. Bij onze zuiderburen is het anders geregeld: alleen op zondag kunnen de opengestelde  monumenten bezocht worden, en wel liefst tussen 13.30 en 16.00 uur. Vanuit Nederland is dat een probleem, als je althans van plan bent meerdere voorbeelden van beschermd cultuurgoed in Vlaanderen te  bekijken.

Voorzijde Jachthuis Echelkuil (Belgie, Oud-Turnhout) [Foto H. Wilming]

Voorgevel van jachthuis Echelkuil

We zagen op een lijst van opengestelde gebouwen en parken een wel zeer opmerkelijke uitnodiging: “Natuur en erfgoed, een ‘cementrustieke’ wandeling!”. Zou alle aandacht van de DonderbergGroep in de loop der jaren voor cementrustiek uiteindelijk tot een dergelijk initiatief hebben geleid? De uitnodiging betrof een rondleiding door het natuurgebied De Liereman, vanuit het bezoekerscentrum, Schuurhovenberg 43, Oud-Turnhout; met daarbij nog een bezoek aan het jachthuis dat daar is gebouwd bij een waterplas. In PorteFolly nr. 37 wordt het gebouw beschreven in het kader van een Belgisch voorbeeld van cementrustiek, en er is ook al eerder aandacht aan besteed op de website in een bericht van 4 september 2016 onder ‘Actueel’. Kort daarop kregen we naar aanleiding van onze berichtgeving vragen hierover van mw J. Wijngauw, erfgoedonderzoeker bij de Vlaamse overheid, die trachtte voor deze folly een beschermde status te krijgen. Dan zie ik toch een duidelijk verband. Maar het heeft ook te maken met een, meer in het algemeen, opbloeiende belangstelling en herwaardering voor cementrustiek in België.

Enfin, de rondleiding was gepland vanaf 13.30 uur maar dan zouden wij het tweede te bezoeken object van de Vlaamse Open Monumentendag – met dezelfde openingstijden-, dat op nog een uur verder rijden in zuidelijke richting ligt, niet halen. We kwamen rond twaalf uur aan in Oud-Turnhout. Een kwartier wandelen door het bos en we waren bij het jachthuis Echelkuil / Misonne dat in 1934 werd gebouwd in opdracht van de heer Josephus Franciscus Misonne.

Handtekening Josephus Franciscus Misonne (Belgie, Jachthuis Echelkuil, Oud-Turnhout) [Foto H. Wilming]

Handtekening van de opdrachtgever Josephus Franciscus Misonne, jachthuis Echelkuil

De familie Misonne resideerde in Oud-Turnhout; het jachthuis was bedoeld als buitenverblijf (de bekende stadsvlucht van de rijkeren). De cementrustieke onderdelen werden vervaardigd door een van de bekende rotseerdersfamilies Janssens uit het nabijgelegen Westmeerbeek. We hadden geluk. Jacques Misonne, een nazaat van de familie, wellicht gecharmeerd door onze grote belangstelling voor zijn erfgoed en onze wens op dezelfde dag nog meer Vlaamse cultuur op te snuiven, was zo vriendelijk ons persoonlijk rond te leiden om en in zijn buiten.

Cementrustiek balkon, Jachthuis Echelkuil (Belgie, Oud-Turnhout) [Foto H. Wilming]

Ook de onderkant van het balkon is in stijl

Het huis onderscheidt zich met name door de markante cementrustieke aankleding over de gehele voorgevel met imitatie-boomstammen. Deze versiering is aangebracht op de veranda op de begane grond, als ‘boomstammen’ die het balkon daarboven ondersteunen; deuren en ramen zijn hier eveneens omlijst met nep-boomstammen. Het balkon op de eerste verdieping is afgezet met een leuning van faux bois; een trapje voert nog verder omhoog naar een klein platform, vanwaar men een mooi uitzicht heeft op het omliggende natuurgebied. (Op het dak zijn ook nog kleine cementrustieke versieringen aangebracht). Aan de andere zijden van de folly is eveneens – zij het spaarzamer – imitatie houtwerk te zien; het is in vlakken verdeeld over de muren, enigszins gelijkend op vakwerk. Rondom het rechthoekige huis, overkapt met een wolfsdak, was oorspronkelijk een park ingericht. Dit is nu grotendeels overgroeid, maar er resteert nog een cementrustieke brug in de vorm van een omgevallen boom, voorzien van leuningen, over een vijver. Deze constructie is een keer gerestaureerd, maar daarvoor is toen modern materiaal gebruikt waar geen mos op groeit, in sterk contrast met de groene aanslag op het originele cementwerk.

Trappenhuis jachthuis Echelkuil (Belgie, Oud-Turnhout)

Trappenhuis jachthuis Echelkuil, het hout is van cement

Tot slot nam de heer Jacques Misonne ons mee naar binnen. Vanuit de entreehal loopt een trap naar de eerste verdieping. De leuning is gemaakt van prachtig knoestig hout (buxus of taxus?). Wat ons vooral verbaasde was dat de cementrustieke decoratie in het interieur – zowel in hout als steenimitaties – is voortgezet. Dit is bijzonder. Terecht heeft de folly sinds 20/06/2017 de status van beschermd monument gekregen. Donderbergers zullen het binnen afzienbare tijd zelf kunnen zien bij een voorgenomen excursie voorjaar 2018 naar Oud-Turnhout en Averbode.

Overigens wees de heer Misonne ons nog op een misverstand in de informatie over zijn jachthuis. Er bestaat een oude afbeelding waarop een gelijksoortig rustiek vormgegeven huis is te zien, dat vaak wordt aangezien voor zijn buitenverblijf. Dit is echter de woning van een zekere dokter Smagghe, die in de nabije vijver bloedzuigers kweekte. Zijn woning stond op korte afstand van het jachthuis van de familie Misonne en bestaat al langer niet meer.

We wisselen gegevens uit met de heer Misonne, lopen terug door het mooie natuurgebied Liereman naar de auto en koersen naar het zuiden, waar ons een rondleiding wacht in het kasteelpark van Wespelaar.

Bronnen:

Inventaris onroerend erfgoed

Erfgoedbank Noorderkempen (afbeelding huis dokter Smagghe)

Wandeling Liereman

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *